Drieledige jutterspost!
Vroeger, toen een dystopie nog sciencefiction was!
Castricum aan Zee. Een utopie.
Het strand is een plek van en voor iedereen. Het is een grensgebied; een niemandsland. Achter de duinen liggen de huizen van de mensen. Zij moeten toch ergens wonen. Voor de duinen ligt de open zee. Een zeehond speelt in de golven; aan de horizon zwemt een bultrug.
Het strand is open en wild. De wind heeft er vrij spel. Tussen de openbare surfschool en de reddingsbrigade in, bevindt zich een sobere herberg. Hier kan men schuilen tegen de regen en de wind en zich warmen bij het vuur. Als men geluk heeft, wordt er koffie, thee en zelfs soep geserveerd. In de zomer zijn er ijsjes.
Bovenaan de strandopgang bevindt zich de daklozenopvang en een openbare bibliotheek met mensa, waar behalve lectuur ook allerlei vormen van onderwijs worden aangeboden. Er heerst een sfeer van zorgeloze gelatenheid. Men zorgt hier voor elkaar. Die zorgzame liefde is zo voelbaar in de lucht, dat het bij niemand opkomt om misbruik te maken van de goedheid van anderen of de voorzieningen.
Voor wie niet uit het dorp komt of geen auto of fiets heeft, rijdt er het hele jaar door een strandbus van het station naar het strand. De bus maakt twee tussenstops: eerst bij het geestelijk verzorgingscentrum Duin en Bosch, dan bij camping Bakkum.
De verwarde bewoners van Duin en Bosch maken, al dan niet onder begeleiding, dankbaar gebruik van het gratis vervoer naar het strand. De zuiverende zeelucht en de ruimte die ze daar vinden, voorspoedigt het herstel van zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid. Camping Bakkum biedt onderdak en richting aan weeskinderen, die zichtbaar van de gezelligheid genieten en durven te hopen op een zinvolle en gezonde toekomst.
Op vrije, organische wijze, ontstaat er veel samenwerking.
Castricum (aan Zee) groeit uit tot een
voorbeeld voor heel Nederland. Ook in Europa en de rest van de wereld wordt er naar dat Hollandse
kustplaatsje gekeken. Dat dorp, dat stadje, dat gelegen tussen meer, bos en zee spontaan is
itgegroeid tot een plek van vrijheid, vrede en liefde. En zelfs dat paradoxale wordt door niemand vergeten:
dat liefde iets is om voor te vechten.
Castricum: een wereldwijd voorbeeld van onbaatzuchtige barmhartigheid;
een plek waar slechte mensen niet anders kunnen dan tot inzicht komen en goede mensen onder goede mensen leven.
Castricum: het inspirerend en leidend centrum van het afvalputje van Europa; die dichtbevolkte deltametropool
die zich Nederland noemt.
Intermezzo
Ineens was er een slagboom. Erboven hing een bord:
Decadentie Castricum
Voor rijke stinkerds
Vroeger, toen een dystopie nog gewoon science-fiction was, was het strand een plek van en voor iedereen. Een grensgebied. Er reden geen auto’s af en aan het strand op. Zelfs je fiets aan zee parkeren was niet de bedoeling. Er hingen geen camera’s. De mensen leefden; ze waren nog geen hooghartige cyborgs. Op een enkel markant dorpsfiguur na, was armoede niet zichtbaar. Voor de verwarden onder ons werd goed gezorgd. Zij hadden een prachtig park aan de rand van de duinen met een hertenkamp tot hun beschikking. Het was wellicht ietwat burgerlijk, maar het was goed.
Plotseling hingen er camera’s. Erachter stond een hotel. Voor een hertenkamp was geen plek meer.
De verwarden onder ons namen helaas nog steeds een plekje in. In Bakkum was een gesticht. Nu is het Kakkum. Gesticht voor de rijken.
“Meneer, hoe gaat de slagboom open? Ik slaap in het hotel, maar ik wil geenszins lopen.”
“Hello, hello! Как хорошо, свобода! It’s freedom! Where can I buy a wetsuit and a board? I want to go surfing too.”
Het is 7 uur ‘s ochtends op een zondagmorgen. Een zwerver loopt vanonder het strandpaviljoen naar ons toe. Hij rookt een restantje van een joint. We praten met hem en we lopen door naar zee. Wij gaan surfen. Hij vraagt om hulp. Hij licht een tipje van de sluier: hij wil terug naar ‘Haga’, Den Haag. Misschien kan hij wel bij PostNL gaan werken, adviseer ik hem. Inderdaad, de lat bij de Koninklijke Nederlandse post ligt dusdanig laag, dat iedereen er kan werken, mits je je hoofd slaafs kunt buigen, niet nadenkt of gewoon geen inspraak wilt. Je hoeft geen CV te hebben; je hoeft geen eed af te leggen. Decadentie heeft het ambt doen vergaan.
Terwijl de rijksten aangenaam vertoeven in prachtige strandhotels en paviljoens, is het voor daklozen verboden om zelfs onder de fundering ervan te liggen. Waar dan te slapen? In het bos, tegen een struik aan? Ook dat is verboden, vertelde mij een boswachter op het strand. Gelukkig is er een parkeerplaats. Dat geld kan mooi de gemeente invloeien om de potjes te vullen waarme 'het nieuwe jaar' verwezenlijkt kan worden.
Sorry. Het spijt me. Dank u wel. De zeehonden en een bultrug protesteren in stilte. Het water waarin ze zwemmen is vervuild. Het zit vol met microplastics. Dat is hetzelfde water dat wij drinken. Dat is hetzelfde water dat wij, voor pak hem beet twee derde van ons lichaamsvolume, zijn. Hoe kan ik in hemelsnaam een goede vertegenwoordiger van kosmische liefde zijn?!
Luister, lieve enkeling, als de samenleving zó ziek is als ze is, dan is normaliteit een pathologie die voorafgaat aan gezondheid, als we tenminste genezen. In andere woorden:
We moeten niet normaal zijn! We moeten anders zijn, dwaas doen, wijs worden! Individuen!,
Wat is ethisch? Wat is morele ambitie? Wat is een doel?
Mij is het in ieder geval duidelijk geworden dat datgene wat het voortbestaan van iets mogelijk maakt, niet hetzelfde kan zijn als de voorwaarde ervan. Een evenbeeld is wat anders. In andere woorden:
Geld verdienen om uit te kunnen rusten om weer geld te kunnen verdienen, dat dient nergens toe.
En in ons kapitalistische systeem gaat deze zelfverrijking ook nog eens per definitie ten koste van anderen. Geld krijg je immers niet van jezelf. Je krijgt het van anderen, die er meer van hebben. Begrijpt u mij toch niet verkeerd: geld verdienen, dat is iedereens goed recht! Ik gun het iedereen en ik ben niet tegen rijk zijn. Wel ben ik zeer kritisch op bovengenoemd systeem. Wat is 'goed' nog, als dit de standaard van ons 'goed recht' is?
Nu, nu een utopie mogelijk is!
Maar hoe dan?
Nogmaals, ik ben niet tegen rijken of machthebbers. Ik geloof ook niet naïef en aanmatigend dat eerlijkheid en rechtvaardigheid zomaar door ons mensen op eigen kracht bereikt kunnen worden. Ik geloof ook niet in de wijsheid van superrobots die menselijke kennis doen samensmelten en omvormen tot hapklare pudding, integendeel.
Rechtvaardigheid en eerlijkheid blijven wat mij betreft een utopisch streven; dat geldt ook voor de verdeling van welvaart. Help de armsten en de zwaksten vooruit en de samenleving als geheel zal ervan profiteren. Zorg voor goede basisvoorzieningen, water, warmte, veiligheid, zodat 'slecht zijn' niet nodig of rendabel is. Wees dus geen arrogante egoïst op afstand, maar zet je actief in voor het welzijn van anderen. Zij zijn net zo goed als jij en ik mensen: hypocriet, dwaas, onverstandig, slecht én goed.
Een probleem is dat sommige mensen inderdaad slecht doen. Sommige mensen lijken geen geweten te hebben. Het is bittere noodzaak om soms een klap te vangen, maar niet terug te geven. Dat voelt niet rechtvaardig. Daarom stel ik een leidend principe van wederkerig altruïsme voor: wie naar eer en geweten in woord en in daad rechtvaardigheid nastreeft en uitdraagt, mag dat van anderen terugverwachten, denk ik. Er zijn natuurlijk extreme gevallen. Een (spreekwoordelijke) slang kan je bijten. Sta je dat toe en laat je je nog een keer bijten? Bijt je terug? Bereid je je voor om terug te bijten, maar doe je dat misschien niet? Zorg er in ieder geval voor dat je door een slangenbeet niet zelf verandert in een slang. Iedereen draagt daar eigen vrijheid en verantwoordelijkheid voor.
Ik geloof dat wij mensen meer kunnen zijn dan een schakeltje in een systeem. Tegelijkertijd denk ik dat niemand in het licht van de eeuwigheid als individu iets voorstelt. Wij kunnen noch elkaar wegdenken noch individueel voortbestaan! Ook liefde is wat dat betreft niet eenduidig in haar soort, maar ik geloof stellig dat zij geen collectivistische aangelegenheid is!
Met het oog op onze kwetsbare samenleving stel ik voor normaal niet langer klakkeloos gelijk te stellen aan goed. We hebben een nieuw normaal nodig en niemand heeft wat dat betreft het laatste woord. Het is een teamprestatie, beste mensen! Een teamprestatie die niet ophoudt bij onze landsgrenzen, die van Europa of zelfs die van het Euraziatische continent. Het is een teampresentatie waarin de medemenselijke maat grensoverschrijdend centraal staat. Het drinkwater van iedereen op aarde is vervuild met microplastics. Geen zorgen: we kunnen nog steeds oud worden, maar toch. Is het misschien tijd om nieuwe prioriteiten te stellen?
Zolang het huidige systeem bestaat zoals het is, moet de rekening voor een betere wereld betaald worden. Het blijft een ingewikkeld proces waarin goede communicatie, helder en (zelf)kritisch, gewetensvol denkwerk een centrale rol kunnen (en moeten?) spelen. Of we kiezen voor een sterke man die iedereen het zwijgen en zijn wil oplegt in een cultuur van angst, corruptie en macht. Dat kan natuurlijk ook. Gezellig.
Om te beginnen zullen er rekeningen betaald moeten worden door helden met diepe zakken uit verschillende lagen van de bevolking. Niemand gaat wat dat betreft vrijuit en niemand mag uitgebuit worden. Solidariteit, saamhorigheid: het zijn onmisbare principes. Misschien ontstaan er wel nieuwe, lokaal inzetbare munten?
Wees er voor de ander! Wees jezelf! Zoek de ander op. Zoek naar je eigen zelf. Heb vertrouwen in elkaar en in jezelf! Vang een klap en geef hem niet zomaar terug. Wees sterk. Zoek kracht! Vind hoop! Geloof toch, alsjullieblieft, lieve mensen, dat waarheid, liefde en rechtvaardigheid kunnen bestaan en dat wij mensen daar in vrijheid naar kunnen streven.
Mocht ik ongelijk hebben, dan hoor ik dat graag.
Met de beste wensen voor het nieuwe jaar,
Met vriendelijke groet,
Egbert Masereeuw
